Küresel iklim diplomasisinin en büyük buluşması olan Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), Birleşmiş Milletler takvimine uygun olarak 9 Kasım 2026 Pazartesi günü Türkiye’nin ev sahipliğinde Antalya’da resmen başladı. 20 Kasım 2026 tarihine kadar sürecek olan bu dev zirve, dünya genelindeki aşırı hava olayları ve kırılan iklim rekorlarının gölgesinde kritik kararlara imza atmaya hazırlanıyor.
Türkiye’nin ilk kez ev sahipliği yaptığı zirvenin resmi açılış konuşmasını gerçekleştiren Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı ve COP31 Başkanı Murat Kurum, küresel liderlere seslenerek, “Dünya bize çok açık bir şey söylüyor; sıfır noktasındayız. Bugünün dünyasında artık söz tükendi” uyarısında bulundu ve Antalya zirvesini bir “Uygulama COP’u” haline getirme iradesini vurguladı.
COP31 Antalya Zirvesine Rekor Katılım: 102 Lider Aynı Masada
Antalya Expo Center’da kurulan ve toplamda 1,1 milyon metrekarelik devasa bir alana yayılan COP31 organizasyonu, küresel ölçekte tarihi bir katılıma sahne oluyor. Bakanlık tarafından paylaşılan resmi verilere göre zirveye, 95’i ülke lideri ve 7’si uluslararası kuruluş başkanı olmak üzere toplam 102 lider ile 300’den fazla bakan katılım sağlıyor.
Zirve kapsamında, Mavi Bölge adı verilen resmi müzakere alanında 11-12 Kasım tarihlerinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ev sahipliğinde Dünya Liderler Zirvesi gerçekleştirilecek. Avrupa Komisyonu, Dünya Bankası, OECD ve Uluslararası Enerji Ajansı gibi küresel kurumlar da zirvede en üst düzeyde temsil ediliyor. Güvenliği sağlamak adına sahada 25 binden fazla emniyet personeli görev alırken, ulaşım tamamen çevre dostu otobüs filolarıyla yönetiliyor.
Masadaki Büyük Pazarlık: İklim Finansmanı ve “İklim Uygulama Köprüsü”
Zirvede Türkiye ev sahipliği ve başkanlık görevini yürütürken, resmi müzakerelerin başkanlığını ise Avustralya üstleniyor. COP31’in en çetin geçmesi beklenen ana gündem maddesi ise iklim finansmanı.
- Bakü Taahhütlerinin Takibi: Bakü’deki COP29 zirvesinde gelişmiş ülkelerin, gelişmekte olan ülkeler için 2035’e kadar yıllık en az 300 milyar dolar seferber etmesi kararlaştırılmıştı. COP31’in açılışında konuşan Bakan Kurum, bu sözlerin yatırıma dönüşmesi gerektiğini belirterek Türkiye’nin geliştirdiği “İklim Uygulama Köprüsü” formülünü duyurdu. Bu formülle, finansman arayan projeler ile küresel yatırımcıların Antalya’da doğrudan buluşturulması hedefleniyor.
- Uyum Finansmanının Artırılması: Gelişmekte olan ülkeler, iklim krizinin yıkıcı etkilerine uyum sağlayabilmek adına fonların en az 3 katına çıkarılmasını ve bu bütçelerin netleşmesini talep ediyor.
Türkiye’den Küresel Enerji Hamlesi: “35’e 35” Elektrifikasyon Hedefi
COP31’in en somut ve dikkat çeken küresel tekliflerinden biri de ev sahibi Türkiye’den geldi. Türkiye, zirveye katılan tüm ülkelerin benimsemesi adına “35’e 35” elektrifikasyon vizyonunu masaya koydu. Bu vizyon, dünya genelinde elektrik enerjisinin toplam enerji talebi içerisindeki payının 2035 yılına kadar %35 seviyesine çıkarılmasını öngörüyor. Bu hamle, fosil yakıtlardan temiz ve yenilenebilir enerji alternatiflerine geçişi küresel ölçekte büyük oranda hızlandırmayı amaçlıyor.
Yapay Zeka Tehdidine Karşı “Antalya Yapay Zeka Taahhüdü”
COP31, sadece klasik çevre başlıklarını değil, modern dünyanın getirdiği yeni krizleri de ele alıyor. Zirvenin açılışıyla birlikte, veri merkezlerinin devasa enerji ve su tüketimine dikkat çekmek amacıyla “Antalya Yapay Zeka Taahhüdü“ (Antalya Artificial Intelligence Pledge) uluslararası kamuoyuna sunuldu. Küresel teknoloji şirketlerine şeffaflık çağrısı yapan bu taahhüt, yapay zeka sistemlerinin temiz enerjiyle beslenmesini ve çevre üzerindeki etkilerinin tam olarak açıklanmasını zorunlu kılmayı hedefliyor. Aynı doğrultuda UNESCO tarafından zirvede sunulan yeni rapor, yapay zeka botlarının iklim krizine dair dezenformasyon yayma riskini gözler önüne seriyor.
Küresel Raporların Acı Gerçeği: “Geri Dönüşsüz Zarar Eşiğindeyiz”
Zirvenin ilk gününde Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) ve BM Çevre Programı (UNEP) tarafından yayınlanan güncel iklim raporları, Antalya’daki müzakerelerin neden hayati olduğunu kanıtlar nitelikte. Raporlardaki çarpıcı veriler şu şekilde paylaşıldı:
- Sıcaklık ve Deniz Seviyesi Rekoru: 2026 yılı, dünya tarihinin kayıtlara geçen en sıcak 4 yılından biri olmaya ve okyanus sıcaklıkları üst üste 10. kez rekor kırmaya doğru ilerliyor. Küresel deniz seviyesi ise tarihinin en yüksek noktasına ulaşmış durumda.
- 1.5 Derece Sınırı Tehdit Altında: UNEP verilerine göre dünya, Paris Anlaşması’nda belirlenen 1.5 derecelik kritik ısınma eşiğini önümüzdeki birkaç yıl içinde resmi olarak aşma riskiyle karşı karşıya. BM Genel Sekreteri António Guterres, liderleri fosil yakıtlardan adil geçişi hızlandırmaya çağırarak, “Aşım (overshoot) teslim olmak demek değildir, bu süreyi olabildiğince kısa tutmalıyız” açıklamasında bulundu.
Antalya’da 20 Kasım’a kadar devam edecek olan COP31 zirvesi, alınan kararların oy birliğiyle onaylanması zorunluluğu nedeniyle, önümüzdeki günlerde ülkeler arasında çok daha yoğun diplomatik pazarlıklara ev sahipliği yapacak.
